Μεσούντος του καλοκαιριού ο νομοθέτης με τον Ν. 5324/2026 (ΦΕΚ Α΄ 121/30.7.2026, τίτλος: «Σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.» (Hellenic Heritage Organisation SA), Αναδιοργάνωση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.) - Στρατηγική για την προστασία και ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας - Ίδρυση Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς - Εφαρμογή του εθνικού σχεδίου δράσης με σκοπό την ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα (Ο.Δ.Τ.) - Ρυθμίσεις για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς - Διαχείριση και διανομή αδιάθετων ποσών πνευματικών δικαιωμάτων - Θέματα Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και άλλων εποπτευόμενων φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού») εισήγαγε σειρά ρυθμίσεων και στοχευμένων τροποποιήσεων στον Ν. 2121/1993 και στον Ν. 4481/2017 που επιδρούν κατά το πλείστον:
(Ι) στο πεδίο της συλλογικής διαχείρισης,
(ΙΙ) στις εξουσίες του συνδίκου πτώχευσης της πρώην ανεξάρτητης οντότητας διαχείρισης «ΑΕΠΙ – Ελληνική Εταιρεία προς Προστασίαν της Πνευματικής Ιδιοκτησίας Α.Ε.» και
(ΙΙΙ) στην οργάνωση και λειτουργία του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ).
Παρακάτω ακολουθεί μία διαγραμματική παρουσίαση των νέων ρυθμίσεων.
I. ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ
- Προσωρινός καθορισμός της εύλογης αμοιβής του άρθρου 49 Ν. 2121/1993
Με το άρθρο 115 του Ν 5324/2026 τροποποιείται η παράγραφος 7 του άρθρου 22 του Ν. 4481/2017 αναφορικά με το δικαστικό μηχανισμό προσωρινού καθορισμού του ύψους της εύλογης αμοιβής υπέρ συγγενικών δικαιούχων για χρήση υλικών φορέων ήχου που προβλέπεται στο άρθρο 49 του Ν. 2121/1993 σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ χρήστη και οργανισμού συλλογικής διαχείρισης.
Η νέα διατύπωση αποσαφηνίζει ότι η σχετική διαδικασία αφορά αποκλειστικά την εύλογη αμοιβή για ήδη πραγματοποιηθείσα, με οποιονδήποτε τρόπο, ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ή παρουσίαση στο κοινό.
- Νέοι κανόνες για την δίκαιη παροχή κοινωνικών, πολιτιστικών ή εκπαιδευτικών υπηρεσιών από ΟΣΔ
Με το άρθρο 116 Ν. 5324/2026 προστίθεται νέα παράγραφος 6 στο άρθρο 18 του Ν. 4481/2017, διά της οποίας θεσπίζονται κανόνες διαφάνειας και ίσης μεταχείρισης ως προς τις κοινωνικές, πολιτιστικές και εκπαιδευτικές παροχές των οργανισμών συλλογικής διαχείρισης. Ειδικότερα, όταν οι υπηρεσίες αυτές χρηματοδοτούνται από κρατήσεις επί των εσόδων από δικαιώματα, από έσοδα επένδυσης των δικαιωμάτων ή από μη διανεμητέα ποσά, πρέπει να παρέχονται βάσει δίκαιων κριτηρίων, ιδίως ως προς την πρόσβαση στις υπηρεσίες και την έκτασή τους. Παράλληλα, προβλέπεται ότι τόσο οι παρεχόμενες υπηρεσίες όσο και τα κριτήρια χορήγησής τους εγκρίνονται από τη Γενική Συνέλευση των μελών και δημοσιοποιούνται εκ των προτέρων.
- Διάρκεια ισχύος της απόφασης του ΟΠΙ κατανομής της εύλογης αμοιβής ιδιωτικής αναπαραγωγής
Διά ρητής προσθήκης, με το άρθρο 117 Ν. 5324/2026, δύο εδαφίων στην παράγραφο 9 του άρθρου 18 του Ν. 2121/1993 προβλέπεται ότι η ισχύς της απόφασης του ΟΠΙ, βάσει της οποίας καθορίζεται η κατανομή της εύλογης αμοιβής για ιδιωτική αναπαραγωγή μεταξύ ομότιμων ΟΣΔ, διαρκεί για τρία (3) έτη από την έκδοσή της, εκτός αν επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των αρμόδιων οργανισμών συλλογικής διαχείρισης έως την 1η Απριλίου κάθε επόμενου έτους. Στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου, η έναρξη ισχύος της συμφωνίας και η παύση ισχύος της απόφασης του ΟΠΙ επέρχονται από την κοινοποίηση της συμφωνίας στον ΟΠΙ.
Ειδικά για το τρέχον έτος, το άρθρο 130 προβλέπει μεταβατικά ότι, εφόσον μέχρι την 1η Αυγούστου 2026 δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των οργανισμών, εξακολουθεί να εφαρμόζεται και για τα έτη 2026 και 2027 η ήδη εκδοθείσα απόφαση του ΟΠΙ για την κατανομή της εύλογης αμοιβής του έτους 2025, ενώ, κατά τα λοιπά, εφαρμόζεται η παρ. 9 του άρθρου 18 του ν. 2121/1993 στη νέα της εκδοχή, ύστερα από τον Ν. 5324/2026.
ΙΙ. ΕΞΟΥΣΙΕΣ ΣΥΝΔΙΚΟΥ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΑΕΠΙ
Το εκτενέστερο μέρος των νέων ρυθμίσεων που εισάγει ο Ν. 5324/2026 περιλαμβάνεται στο άρθρο 120 και αφορά τη διαχείριση των αδιάθετων δικαιωμάτων και των εκκρεμών απαιτήσεων της πρώην ΑΕΠΙ.
Ο νομοθέτης αναγνωρίζει ρητά στον σύνδικο της πτώχευσης ενεργητική νομιμοποίηση για τη διαχείριση αδιάθετων χρηματικών ποσών, τη διαχείριση και είσπραξη απαιτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της δικαστικής διεκδίκησής τους, που είχαν τιμολογηθεί πριν από την ανάκληση της άδειας λειτουργίας της πρώην ΑΕΠΙ, καθώς και για τη διανομή των σχετικών ποσών στους δικαιούχους δημιουργούς.
Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει το γεγονός ότι ρυθμίζονται αναλυτικά η διαδικασία διανομής, η αξιοποίηση του φυσικού και ψηφιακού αρχείου τεκμηρίωσης και έργων της πρώην ΑΕΠΙ, η πρόσβαση του συνδίκου στα αρχεία αυτά, η πρόβλεψη για πρόσθετη αμοιβή του συνδίκου της πτώχευσης ειδικά για το έργο της διανομής, η δυνατότητα πρόσληψης εξειδικευμένων συνεργατών, η διαδικασία ενημέρωσης των δικαιούχων (ανακοίνωση του συνδίκου της πτώχευσης), καθώς και το καθεστώς ευθύνης του συνδίκου, ο οποίος, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, ευθύνεται μόνο για δόλο ή βαριά αμέλεια.
Επιπλέον, προβλέπεται ότι οι χρήστες μπορούν να προβάλλουν συμψηφισμό για ποσά που αποδεδειγμένα έχουν ήδη καταβάλει απευθείας στους δημιουργούς, ενώ οι σχετικές ρυθμίσεις εφαρμόζονται και στις εκκρεμείς δίκες του συνδίκου της πτώχευσης οποίες δεν έχει ακόμη εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση.
ΙΙΙ. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ
Τα άρθρα 118, 119 και 129 του Ν. 5324/2026 περιλαμβάνουν διατάξεις που αφορούν τη θεσμική και οργανωτική λειτουργία του ΟΠΙ.
Μεταξύ άλλων:
- Πόροι
Το άρθρο 118 Ν 5324/2026 τροποποιεί τη διάταξη του άρθ. 69§§2 και 3 Ν 2121/1993, επανακαθορίζοντας τους πόρους του Οργανισμού. Βάσει της νέας διάταξης, διευρύνονται οι δυνατότητες χρηματοδότησής του ΟΠΙ μέσω εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών προγραμμάτων, ενώ προβλέπεται ότι οι αμοιβές για τις υπηρεσίες χρονοσήμανσης και διαμεσολάβησης θα καθορίζονται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΟΠΙ.
- Διορισμός Διευθυντή ΟΠΙ
Η διάταξη του άρθρου 119 Ν. 5324/2026 παρέχει τη δυνατότητα διορισμού στη θέση του Διευθυντή του ΟΠΙ υπαλλήλων, δικηγόρων με έμμισθη εντολή ή λειτουργών φορέα της Γενικής Κυβέρνησης, με ειδική (και εξαιρετικά λεπτομερειακή) πρόβλεψη για την υπηρεσιακή τους κατάσταση κατά τη διάρκεια και μετά τη λήξη της θητείας τους.
- Αποζημίωση μελών Δ.Σ.
Τέλος, η διάταξη του άρθρου 129 Ν. 5324/2026 εισάγει νομοθετική εξουσιοδότηση για τον καθορισμό της αποζημίωσης του Προέδρου, του Αντιπροέδρου και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου του Οργανισμού με απόφαση των Υπουργών Πολιτισμού και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Πηγή: www.et.gr
Eπιμέλεια ανάρτησης: Δρ. Θεόδωρος Χίου, Δικηγόρος Διανοητικής Ιδιοκτησίας, Νέων Τεχνολογιών και Καινοτομίας (Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.)
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ:
META-AEΠΙ ΕΠΟΧΗ: Η ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΞΕΚΙΝΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ